Ədəbiyyatda İntellektual Böhran: Müasir Oxucu Çətinliklərdən Qorxurmu?

Son illərdə bədii ədəbiyyatın sərhədləri sürətlə genişlənir. Yeni nəsil yazıçılar artıq oxuculara sadəcə hazır mətn təqdim etməklə kifayətlənmirlər. Android platformasında təqdim edilən 'The Red Tomorrow' adlı grimdark janrlı mobil roman buna ən yaxşı sübutdur. Bu əsərdə oxucu Jonas adlı atanın oğlunu axtarmaq üçün keçdiyi qaranlıq yollarda hər addımda qərarlar qəbul edir. 15 fərqli sonluq və 108 min söz oxucunun qarşısına böyük bir oyun meydançası qoyur.

Lakin bu cür interaktiv layihələr hər kəs tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Bəzi tənqidçilər hesab edir ki, oxucuya bu qədər sərbəstlik vermək yazıçının öz hekayə gücünə inamsızlığından irəli gəlir. Bir şərhçi bildirir ki, əsl roman yazıçının qurduğu vahid xətt üzrə getməlidir, əks halda bu, sadəcə bir kompüter oyunudur.

Read nextƏdəbiyyatda Sükutun Qiyməti: Poeziya, yoxsa Qaranlıq İllüstrasiyalar?

Digər tərəfdən, klassik mətndə qalan, lakin intellektual səviyyəsi ilə oxucunu çətinliyə salan 'Hyperion' kimi əsərlər də az deyil. Dan Simmons-un elmi-fantastik şah əsərini oxuyan bir çox insan, Keats poeziyası və mürəkkəb fizika terminləri qarşısında aciz qaldıqlarını etiraf edirlər. Bir oxucu yazır: 'Mən sadəcə olaraq bu kitabları anlamaq üçün kifayət qədər ağıllı deyiləm?'

Bu vəziyyət oxucuların iki fərqli cəbhəyə bölünməsinə səbəb olub. Bir tərəf ədəbiyyatın çətin olmasını və oxucunu tərlətməsini tələb edir. Digər tərəf isə mütaliənin əlçatan və rəvan olmalı olduğunu vurğulayır. Bu gərgin debat müasir oxu mədəniyyətinin gələcəyini müəyyən edir.

Bu mövzunun ən maraqlı tərəfləri və hər iki əsərin dərin analizi 'Son Səhifə' podkastının növbəti buraxılışında dinləyicilərə təqdim olunur.